Skip to main content

IGISABISHO CO GUSABA IMANA NGO IFASHE ABAKRISTU KWUBAKA EKLEZIYA-MURYANGO

MANA MUREMYI W'IVYIZA VYOSE

WARASANGIJE UMUNTU ITEKA RYO GUTUNGANYA NEZA ISI N'IBIRI KURI YO. WARASHATSE KUDUCUNGURA MUKUTURUNGIKIRA UMWANA WAWE W'IKINEGE. NUHEZAGIRWE! KRISTU UMWANA WAWE YARATWIGISHIJE KO UKWEMERA KUTAGIRA IBIKORWA KUBA KWARAPFUYE AHO YAGIRA ATI: "ABAGIRA NGO MUKAMA MUKAMA SIBO BAZOKWINJIRA MU BWAMI BW'IJURU, ARIKO NI ABARANGURA ISHAKA RYA DATA".

TURAGUSAVYE RERO MANA YACU: HUNDA MUTIMA MWERANDA WAWE MU BARONGOYE ABANDI MU MIBANO, MU BISATA NO MURI PARUWASE YACU YOSE. MUHUMDE MU MVUKIRA ZAYO ZOSE, MU NCUTI NO MUBAGENZI BA PARUWASE YACU, UBUZUZE MUTIMA, ABAHE INGABIRANO YO GUKUNDA EKLEZIYA-MURYANGO. DUFASHE GUTEGERA KO TURI AMABUYE MAZIMA YUBATSE EKLEZIYA-MURYANGO MAZE TUBIGARAGAZE MU BIKORWA VYO KWUBAKA INGORO IKUBEREYE YO GUKORANIRIZAMWO ABANA BAWE, TUBIGIRE TUTARUHA, TUBIGIRANE URUKUNDO N'UKWITANGA, TUDACIKA INKOKORA, UKWEMERA KWACU KUGARAGARIRE MU BIKORWA. KRISTU WE BUYE ABUBATSI BARI BASHIBUYE UGAHEZA UKAMUGIRA IBUYE RY'INFURUKA, NATWUBAKIRE UMURYANGO, YAME HAGATI YACU, TWUBAKIRE KURI WE HANO IWACU .........................! BIKIRA MARIYA NI ATUBERE UMUKANDIZI YAME HAGATI YACU, ATUREMESHE NKO MUGIHE C'ABATUMWA MW'ISENAKULO, TUKUBERE IVYABONA MU MVUGO NO MU NGIRO. TUBIGUSABISHIJE YEZU KRISTU, UMUKAMA WACU. AMEN! 

Ni vyandikwe, Gitega, ku wa 8 munyonyo 2013 

+ Simoni NTAMWANA. 

ISABUKURU RY’URWARUKA KU RWEGO RWA DIYOSEZE NKURU YA GITEGA MURI PARUWASE MAKEBUKO, KUVA KU 04-08/08/2015

Inyuma y’amasabukuru yagiye arakurikirana mu ntara z’ubutumwa n’amaparuwase amwamwe yo muri Diyosese yacu ya Gitega, haciye hashikirwa Isabukuru ry’urwaruka rwose rwa Diyoseze. Ryabereye muri Paruwase ya Makebuko, kuva kw’igenekerezo rya 4 gushika ku rya 8 myandagaro 2015. Aho hahuriye urwaruka rwinshi cane rwaserukiye abandi. Baragize isabukuru ryagakura, bariga vyinshi, barigishwa i Nkuru nziza bongera barayimenyesha mu gusenga, mu kuninahaza Imana, mu gukwiza akanyamuneza mu mihana yabakiriye n’ahandi,… baranatanga ubutumwa bukomeye cane… eka ntiworavye! Iryo Sabukuru ryari rishingiye ku civugo ngo: HAHIRIWE ABARI N’UMUTIMA MWIZA KUKO BAZOBONA IMANA (Mt 5,8).

Ngaha, turabashikiriza ingene vyagenze ku musi wo kwugurura iryo sabukuru, n’umusi wo kurisozera. 

Umusi wa 1

Imisa yo kwugurura isabukuru yatanguye igihe c’isaha icenda z’umuhingamo irongowe na nyenicubahiro Musenyeri Simoni NTAMWANA Umwungere Mukuru wa Diyoseze nkuru ya Gitega.

Mw’ijambo ry’ikaze  ryashikirijwe na patiri mukuru wa Paruwase Makebuko, Patiri Gamaliyeri NTAHOKAGIYE yarashimye iciyumviro c’uko isabukuru y’urwaruka ibera  mw’iparuwase  arongoye kuko rifasha cane urwaruka  mu nyigisho zihashikiririzwa  kuko zibakomereza ukwemera ariko kandi n’abakristu bose  baraharonkera akaryo ko gukomeza umuvukano  mu gusabikanya  utwo bafise twose bigaheza bikabakomereza ubucuti  bikabateza imbere no mu bukristu nyene. Yaciye agirako aha ikaze abitavye iyo sabukuru ahereye kuri nyakubahwa Umbwepiskopi mukuru wa Diyoseze nkuru ya Gitega; abasaserdoti  baherekeje urwo rwaruka hamwe n’urwo rwaruka rwose rwavuye mu ma paruwase yose agize Diyoseze nkuru ya Gitega. Ntiyibagiye no gushimira  ingo n’imibano rukristu yashimye kubakira. 

Umwibutsamana w’imihari n’urwaruka muri Diyoseze, nyakubahwa Patiri Visenti NZOHABONIMANA, yaciye yerekana abitavye ihwaniro. Ama paruwase yose  yari yaserukiwe. Yarashimye kandi ko abibutsamana bari bitavye ari benshi. Abari bamaze gushika ni aba: 

-         mu ntara y’ubutumwa ya Karusi: Patiri Terensiyo BARAYAMBARA arangurira ubutumwa muri  Paruwase RABIRO akaba n’umwibutsamana muri iyo  ntara y’ubutumwa;

-         mu ntara y’ubutumwa ya Mugera: Patiri Fulgence MINANI umwibutsamana muri paruwase KIRIMBI;

-         mu ntara ya Gitega : Patiri Boniface KWITONDA umwibutsamana muri iyo ntara y’ubutumwa akaba arangurira ubutumwa muri paruwase ya YOBA, Patiri  Ferdinand NDIHOKUBWAYO umwibutsamana muri Paruwase Mwungere Mwiza, Patiri Innocent RUTAYISIRE  wo mu muryango w’abene Fransisko wi Asize Mweranda arangurira ubutumwa mu Magarama, Patiri Placide NYAMWERU umwibutsamana w’imihari muri Paruwase GIHIZA, Patiri Prosuperi NAKUMURYANGO  wo mu batumwa b’Umwungere Mwiza n’Umugabekazi w’isenakuro arangurira ubutumwa muri Paruwase Mubuga-Rutonde;

-         mu  ntara y ‘ubutumwa ya GISHUBI: Patiri Basile HARUSHA arangurira ubutumwa muri Paruwase GISHUBI; Patiri Yohani RWAMA  umwibutsamana muri Paruwase  MUYUGA;

-         mu ntara y’ubutumwa ya Makebuko : Patiri Aloys NDERAGAKURA umwibutsamana muri iyo ntara y’ubutumwa akaba arangurira ubutumwa muri Paruwase Bukirasazi, Patiri Elyse HABOGORIMANA umwibutsamana w’imihari muri Paruwase Makebuko, Patiri Yohani Claude KUBWIMANA umwibutsamana muri Paruwase MURENDA, patiri  Onesphore NZOHABONIMANA patiri mukuru wa Paruwse MUMURI akaba n’umwibutsamana w’imihari muri iyo paruwase, Patiri Porosuperi NIZIGIYIMANA umwibutsamana w’imihari muri Paruwase BUHORO, patiri Desire HAVYARIMANA umwibutsamana  w’imihari muri paruwase NDAVA; na Patiri Gamaliel NTAHOKAGIYE  Patiri mukuru wa Paruwase Makebuko hamwe na Patiri Ildephonse MISIGARO arangurira ubutumwa mw’iseminari nkuru y’I BUJUMBURA yari yateye iteka ivyo birori.

Mu nsiguro Umwepiskopi  yashikirije yagize ati: “ Bavukanyi Basaserdoti mwaje muherekeje urwaruka rwacu, bavukanyi mwihebeye Imana mwaje muherekeje ibi bibondo muguma musabira, bavyeyi dukunda mwashimye kugumana natwe haba uyu musi eka mbere n’iyindi misi ngo dushobore gusabikaniriza ukwemera kwanyu iyi misore n’izi nkumi, uru rwaruka rutoyi rwaje mw’isabukuru yarwo ; rwaruka dukunda cane :

mbanje kubashimira kuko mwaje koko muri benshi ndabona yuko muriko murarenga ibihumbi bine mbere na bitanu bikerekana ko rino sango muryipfuza kandi mwariteguye mu ntara z’ubutumwa zacu eka mbere no mu maparuwase yacu yose. Mbega rwaruka vyukuri turi bwirukire nde wundi atari Yezu Kristu kuko ariwe afise amajambo arimwo umutima mwiza n’ubuzima budahera ? Turahimbawe rero n’uko duhuriye muri iyi Paruwase ya Makebuko tungana gurtyo. Ingo dushimire ingo z’i Makebuko zemeye kutwakira. Urukundo mwagiye mwigishwa mwashatse kurushira mu ngiro no kuruserura imbere y’Umukama n’imbere ya runo rwaruka, mwashatse kuza ngo musangire natwe ivyiza vy’ukuzirikana ijambo ry’Imana, ivyiza biva mu kwigishwa n’Umukama kuko atujana kwa Data akongera akanibutsa wa  muvukano utigera usaza kandi ntusubirizwe, maze uwo muvukano ukatwungira ubumwe…

Iri hwaniro ryacu novuga yuko ari ihwaniro ryo kubonana n’Umukama. Duhejeje kubonana n’Umukama akatwungira ubumwe kuko yunze urukundo rwacu tukaboneraho rero kuba indemesha z’amahoro. Ni mwumvirize ivyabaye hagati ya Musa n’abavukanyi biwe Aroni na Miriyamu bari abavukanyi ba Musa. Aroni turamenyereye kumwumva kenshi ariko rero na Miriyamu mushiki wabo ng’uyu arabonetse yari nawe nyene umupfasoni yubaha Imana yashaka yuko Imana yoninahazwa mu ngiro n’ingendo vyiwe. Ivyabashikiye twavyumvise. Babonye Musa yabiriye umwigeme wo muri Etiyopiya muri afrika yiwacu rero ngo niho baca bamutonganya.

Musa ni ikimenyetso n’imburi ya Yezu Kristu ataje gukiza abayuda bonyene ataje gukiza abo basangiye urukoba bonyene ariko yazanywe na twebwe twese abantu bo kw’isi iyo iva ikagera. Ibidutandukanya, ivyiyumviro vyacu, ari ivyipfuzo vyiza vyacu, ari amatungo dushobora kuba dufise ari urukoba rw’umubiri wacu canke imico twebwe tubayemwo twese nyene amakungu iyo ava akagera uko tuyazi iki gihe eka mbere rwaruka rwacu n’ingene twoshoba kuyamenya ejo tukamenya ko n’ahandi ku kwezi canke ku bindi binyenyeri abantu bashobora kubako, tuhasanze abantu nabo nyene,  babwirizwa gucungugwa na Yezu Kristu Jambo wa Data n’umukiza akaba n’umucunguzi uwo Dawe wa twese yaturungikiye akavyagwa na Bikira Mariya ku bubasha bwa Mutima Mweranda. Ni naco gituma bavukanyi, Aroni na Miriyamu batari bakeneye kurinda gutonganya uwo Musa. Musa yari yavukiye muri afrika mu misiri ni kuki atari gushima umwigeme w’umu ny’etiyopiyakazi agashobora koko kwubaka urugo rwiwe n’uwo mucance! Niho rero Imana ibahamagara mwihwaniro ngo bitabe mw’ihema ryibonaniro.

Rwaruka nkunda, mwaje mw’ihema ry’ibonaniro mwaje ngo Umukama abayagire kandi ngo abegeranirize murukundo rwiwe, muramuhanga mumwumviriza, muramusenga, muramutakambira rwaruka, muramwereka ikiri kumutima. Nibwira yuko urwaruka rwacu rw’iki gihe mubabaye cane kwumva yuko abany’epolitike bacu badashobora kutwubakira igihugu kirimwo amahoro bakaduhitana tukajana nabo mu nzira iryanisha abarundi. Ntivyashobotse! Abavuga ngo politike ikinwa gutyo nyene kugirango abanyagihugu bose ntibashobore kwumvikana. Mbega yemwe uwo mugambi wa politike woba usa gute? Nico gituma bavukanyi mwebwe mwaje muri iri hema ry’ibonaniro, muri iri sabukuru yacu y’urwaruka mwoshimika tugasabira uburundi bwacu. None duhezanye ? none duhonyanye? None tumarane? None uburundi buzotahira nde? Buzokukira nde? Rwaruka rwacu ni mushike muri iri hema ry’ibonaniro mukundire Umukama aheze abanywanye aheze abanywanishe yongere abahe intumbero ishobora koko  kubafasha kwubaka igihugu na Ekleziya yacu.

Imana yarahanuye Musa, Aroni na Miriyamu baragerageza gusubiza hamwe. Ico bubaha muri musa cari iki ? Ico bubaha muri Musa ni kimwe, nuko Imana yari kumwe nawe. Rwaruka rwacu,ehe raba nimurabane mumaso ! ni murabe mumaso !  murakoze cane! Ndumva yuko ico kintu kibatwengeje mwese. Jewe ndababona mu maso mwese ;  ikimpimbaye n’iki ? ni ishusho y’Imana ndababonyeko. N’uko musa nanje ! n’uko mushobora kwiyumvira nkanje. N’uko mushobora gukunda ico nkunda nanje hamwe Umukama ambarira ati ico ushaka ko abandi bakugirira, kibagirire nawe. Mbwira none ushaka ko ndakugirira iki ? ndazi neza yuko ushaka ko ndakugirira ineza. Ni kuki weho udahindukira ukangirira neza ? ukanyubaha ? ukangira umuntu abushitse ? ukangira umupfasoni, umushingantahe abushitse maze iki gihugu cacu kigashobora kuhatorera akoyoko ?

Miriyamu na Aroni si ikindi babwirizwa kubona muri Musa atari agashusho k’Imana. Atari iryo shusho ry’Imana yabakunda, iyo Mana yabacunguye, Imana yabakuye mubuja mu ntara ya Misiri ; niyo  ibibukije ko ikorera muri uyo muntu yitwa Musa. Imana  natwe itwibukije ko ikorera muri mwebwe rwaruka rwacu. Nico gituma ntangura gukunda muri mwebwe ico nayo ikunda : agashusho kayo, ubwiza bwayo, ubutore Imana yatwiremaniye.  Aroni na Miriyamu baciye bakira impanuro Imana ibahaye. Erega ni kwa kwemera kwacu, ni imburi y’uku kwemera kwacu twebwe twigishwa na Kristu Yezu. Niwe agira ati “uwunyemera azobaho kubwanje” ; uwunyemera kandi akigenza gutyo kuko nyene anyemera, araheza akagabana ubuzima budahera. Iryo jambo bavukanyi niryo dusanga mu Nkuru Nziza. Baba abo bantu Yezu yari yagiriye neza, baba abo bigishwa yasanze aho mubwato akaza abakurikira  we agendera ku mazi, yaba Petero yatumwe kugendera ku mazi kugirango amusange iyo ari, baba abo yakijije indwarazabo muri iyo ntara y’i genezareti bose abasaba kimwe : ukwemera.

Ukwemera bavukanyi  Umukama arakudusaba kuko azi neza ko ariyo nkingi y’ubuzima. Ukwemera Umukama arakudusaba kuko arikwo gahivu gafatanya umwigishwa wiwe na we. Ukwemera nikwo kandi guhindukira kugahuza twese. Uwemera agakunda ico nanje nemera, ico nanje nkunda tuzoheza dusenyere ku mugozi umwe. Rwaruka rwacu ni mwemere. Ni mwemere basha ! Ehe raba hari abagikekereza. Ni mwemere. Ni mwemere Umukama Yezu mureke kumuca hambavu. Ni mwemere umukama Yezu mureke ku muroha. Ni mwemere umukama Yezu mureke kumuguza ibindi nzi neza ko bidashobora kubatuma muba abantu bashitse. Ukwemera nikwo kwubaka twese turi ngaha turi benshi gutya kuko twemera Umukama Yezu. None wazanywe n’iki ga hewe ? wazanywe n’iki atari ukwo kwemera ? ndazi yuko atayindi nyishu muri bumpe ;  mwaje kuko mwemera Umukama Yezu. Kwemera Umukama Yezu nico kigutumye wicara ngaha ahandi ho wari kwigira kwironderera irengwe. Ntakindi cagutumye wicara muri iyi sengero y’i Makebuko kuri uyu muhingamo, urushe. Ni kuki uri ngaha unezerewe ? ndabona ko ndabavugishije nkababwira akajambo kabakora ku mutima muca mumwenyura. Ni kuki mumwenyura ? atari uko mufise ukwemera muri mwebwe ?

Rwaruka rwacu ntimuse na Petero muri aka kanya. Petero araduhaye akarorero kabi ko kwihebura ko kugira ubwoba mu ngorane, mu bimushikiye wewe atari yiteze. Rwaruka nkunda mwebwe muri iyi misi muriko murashikirwa n’ivyo mutari mwiteze na gatoyi : kwumva ko duhakwa kugwa mu ngwano, kwumva yuko dushobora kugwa mu kaga k’ubwicanyi tubona ko abantu bamwe bamwe bubahuka gushora amaboko ku bandi bakabica, ubwo  murazi yuko ata muntu numwe naho yoba afise ububasha bungana gute bwo kwica? Nta numwe afise uburenganzira bwo kwica. Nta numwe. None ehe raba biriko biradushikira yemwe. None ehe raba biriko birashika mu gihugu cacu bikatwibutsa ako kabi kabishe twahitiyemwe imyaka n’iyindi. Umusi uri izina sinzi ingene Imana idukubise agashi iti : bane banje zamwareka ! Ego vyari vyashobotse ni kuki bitoshoba ubu ? ni kuki bitoshoboka ubu rwaruka ? Namwe muriko mushikirwa n’ibintu mutari mwiteze na gato. Ari naco gituma ndiko ndababwira ngo ntitwigane Petero ngo ntituje ngaho dutwarwe. Twebwe tubwirizwa kugira umutima mwiza. Nico gituma atagatosi k’igicumuro twigumizamwo. Gutyo rero tukaba abana b’Imana. Ni kuki twebwe tutoshobora iki gihe gushika aho dushobora kwubakira amahoro muri twebwe  kuko turi bene Mana? Rwaruka nkunda, ngico ico tuzomara iyi misi ine yose tuganira.  Mushitse ku musi wa kabiri muzotaha ku musi wa gatandatu. Ndifuza yuko iyi misi yose twokwumvira koko ico Umukama atubwira. Ese umuvunyi w’umwe umwe muri twebwe yodusabira. Ese umuvyeyi Bikira Mariya yodukandira akaba hafi ya Yezu akamubwira ico dukeneye mbere akatubwira ati : murakore ico cose aza kubabwira, ico cose aza kubategeka. Ese umukama yotugabira Mutima mweranda wiwe akatugira koko indemesha z’amahoro.  Imana n’ihezagire iri sabukuru ryacu ! ».

Inkuka yaciye ibandanya. Inyuma yayo naho ; hakurikira gutanga indaro aho wabona imiryango myishi inyuragiranwa bihuta gutora abo baja guha indaro.

 

Ku musi wa 4: « HAHIRIWE ABARI N’UMUTIMA MWIZA KUKO BAZOBONA IMANA                  (Mt 5,8 »)Msgr Simon NTAMWANA.

 

Inyigisho yatanzwe na Nyenicubahiro Musenyeri Simoni NTAMWANA Umwungere mukuru wa Diyoseze nkuru ya Gitega. Hatanguye akaririmbo ko kwakira mu kanyamuneza Umwungere wacu, hama turambaza Mutima Mweranda. 

Ati: “Icatumye tuza ngaha ni ukugira tugabire Umukama, tumuhe ituro rimubereye. Isabukuru yacu iratandukanye n’ukuza kuvyina”… Ati: “ndazi ko mubizi kuko muza n’umutima wanyu mumubaza muti none ga Mukama kugira turonke ubuzima bwawe twogira dute? Twoburonka gute? Araheza akaduha inyihu mbere ishobora n’ukugorana kwakira mugabo avuga vyo kuko kugira turonke ubuzima nuko tuba twemye kuba abagenzi b’Imana b’ukuri”. Ni naco ciyumviro bamusavye gushimikirako kugira ngo ni twataha dushobore kugumana na Nyenubuzima. Iyo tuvuze ubuzima hari abiyumvira ubuzima budahera canke bw’umutima. Oya haba namba ni ubuzima bwose: kw’ishure, kw’isoko , mu ma nama y’amajambere,... Ibihe vyose aho ubuzima bwacu bwose bwibonekeza. Yipfuza ko urwaruka rwotaha hagize akantu kiyongerako kuko hari abantu barImwo tubiri iyo bavuye aha baca basubira mu vyo bahorawo, bakaba ibirirahabiri. Mwese rero mwirinde kubamwo tubiri. Kuko ubwirizwa kwifata, kwigenza nka  Kristu.

Umuvyeyi wacu Papa ariko arategura urugendo ruzogana i Pologne muri Cracovia, ewe barahiriwe abazojayo. Hamwe umwe umwe yotanga akajana nka kabiri mu mwaka nukuri vyokunda ko hoboneka n’umwe aduserukira. Papa atumirira abavyeyi, abasaserdoti, abihebeye Imana ko bokwama bibutsa ico ciyumviro. Umuvyeyi wacu Papa yashatse ko twitegura tuzirikana kandi dushira mu ngiro iri jambo ngo “Hahiriwe abari n’umutima mwiza kuko bazobona Imana”  (Mt5,8).

Iri jambo ni agatangaza: uguhirwa. Umuntu wese yama arondera anyoterwa kumererwa neza, nta muntu n’umwe adafise ako kanyota. Umuntu atagafise yoba ari igihume, ntiyoba akomeye. Ariko n’umukehabwenge nawe nyene tumwitondeye tukaraba uruhande rugikomeye dusanga nawe nyene afise iyo nyota yo guhirwa.  Nico gituma kugira uko guhirwa gukwire hose n’uko nyene bose baba bafise ico bipfuza, turategera rero ingene igihugu cacu kidahiriwe namba kuko  hari benshi baharanira guhirwa mugabo baciye ku nabi! Umu rusiya yitwa Fiyodoro  niwe yagize ati: “Mu gisagara n’umwana umwe arize kuko atanezerewe ico gisagara ni ico gusamburwa cose”. N’ukuvuga ko naho umuntu umwe yorira turabwirizwa kwiruka kuraba ikimubabaje.

Uguhirwa ni akaranga k’umuntu, uguhirwa nta muntu n’umwe atabirondera. Ukwo guhirwa gushika neza igihe turonse uwuduha ako gahimbare kuzuye, tumurondere kandi turazi ko abantu dushobora kugemuriranira, gufashanya. Ariko ivyo birateba bikanahera canke bikarambira, iyo wipfuza ikirenga aho sinshobore kukironka kuri mugenzanje. None agahimbare kuzuye ndagakesha Imana. Imana yo nsa niyo ishobora guha agahimbare kagwiye umuntu. Hari abantu baduhema ngo ni twagira ibi niho tuzohirwa. Rwaruka, ahatari Imana umuriro udahera uca utangura. Bwa buhirwe, wa mutima mwiza uca ucuya, uca utosekara kuko uwaguha kwa guhirwa nyako, ka kanyamuneza gashitse atariho acicaye, niho uheza ukarondera,  ukipfuza mugabo nturonke. Ibi rero si ivyo umuntu yiga n’ubwenge bwinshi canke ngo abisome mu bitabu; ahubwo ni ivyo yiyumvamwo. Cane cane harya agira asangire niho agira ati. “ndaronse mafubo”, kuko niwe yavyivugiye ati: “nanje ndi kumwe namwe ubutakibavirira gushika ku muhero w’isi” (Mt 28,20). Ng’aho aho akanyamuneza gakomoka. Ego umugenzi arashobora kunezereza mugabo igihe ntamushize muri ubwo bunywanyi n’Imana ubwo bunywanyi bumara akanya urume rumara; mugabo uri kumwe n’ Imana yamaho, ako kanyamuneza,ubwo buhirwe bwamaho,

 

Umutima mwiza ni ukuvuga iki?

Mu Burundi twebwe tumeze nk’abayuda. Iyo turavye neza, dusamaye baratubwira bati wa gipfamutima! Bati nta mutima ugira!

Umutima si ikibiribiri. Haba namba! Uratandukanye n’umushaha, mbere tugira duti umutima uri  mu nda, bagira bati subiza umutima mu nda. Ntibagira ngo wusubize mu gatuntu!

Umutima rero ni burya bubasha dufise bwo guhimbarwa, bwo kugenda dusangira ijambo. Ng’uyo umutima. Igihe vyase ko dusangira na mugenzanje aha rero mba ndiko ndabura umutima.

Umutima; ni burya bushobozi bwo gusangira n’abandi. Umutima ni agahambaye mbere ingene mu Burundi tubitegera ni neza cane. Iyo bagize bati urya ni umuntu w’umutima ni ukuvuga ko uwo muntu ari umwizigirwa. Umwana w’umutima ni uwo. Mu mutima niho Umukama afatira akagira ati “hahiriwe abari n’umutima mwiza” niho  hari ugukunda, kuvavanura no kurya umutima abandi, kubihebera. Mu mutima mwiza hari ukwogushima Imana, kuyigira umuvyeyi wanje, kuyigira kirumara waje. Muri uwo mutima niho dusanga ubutungane, ubugororotsi, urukundo nyakuri. Ndabivuga nshimitse kuko nzi ko aho muvira aha hari abazobabwira ibihushanye n’ibi mbabwiye: Ukwiba, ukwica, ubusambanyi, umunoho, uburwanabi, ukunyanganya, ugutanga ibiturire,… ng’ uyo umutima mubi. 

Umuvyeyi wacu Papa ati: “umutima urimwo ivyo ni vyo bituma umuntu ananirwa n’ugucudika n’Imana, n’abantu”. Wa mutima mwiza ujanye nyene n’imigenderanire myiza n’ Imana na bene wacu. Wa wundi uhiga kwama mu nama nziza na bagenzanje, nkumva ko ndiko ndagerageza igihimbara mugenzanje. Muri Amerika y’epfo, Papa ariko araganira n’abantu baserukira abandi n’abari mu mashirahamwe adaharanira ivya politike, ati: “Ehe raba ingene igihugu coba umuryango!”. Mbega uburundi bwoba umuryango gute? Kugira ngo igihugu kibe umuryango, uburundi bube umuryango? ati n’uko:

     

  1. kuba dufise uwo mutima mwiza, niryo humbi rya mbere
  2.  

  3. nuko twese dufatana mu nda, kuko habaye imirwi ine itanu ntibikunda
  4.  

  5. kwitwararikana: wewe ubwawe nturindire gusa ko hari ico bakugirira ahubwo uhaguruke utangure witange ku buntu kandi nturindire impembo canke ngo wubahuke usabe igiturire!
  6.  

  7. Ukwubahana: dushaka uburundi-muryango ni uko twubahana tugashaka kugenda twese twubahana, tukubaha amatageko yose atugenza ntihagire uwuba umuja w’uwundi.
  8.  

Uwo mutima mwiza witeguye gutyo urashobora no kwitaba Imana urashobora kwakira Imana ugaha iteka Imana. Ntawushobora kubaha amahoro, itekane mu mutima atari Imana yo nyenye (Pape François aux jeunes en Belgique) 

Umutima w;umuntu ntushobora gutekana utarimwo Imana, Augustino mweranda arabitwibutsa.

Naho twoba dutunze ibingana iki, ata Mana, nta mahoro. Naho twogira ngo :“ubutare turafise!”, ata Mana,  tuzoguma turyana, dutanako imyikomo. Iryo jambo ry umuvyeyi wacu papa rirakomeye: “Mudafise Imana muguma muri igiharwe, muri igicubwa”. Kugira ube umuntu abukwiye ubwirizwa kuba wugururiye Imana. Hahiriwe abafise umutima mwiza..

Mu mazabuli atari make Umukama aratwigisha uko kubona Imana Imana, yo ntoranwa yanje (Rondere Imana: ps 127,8)

 Izaya ati rondera Imana bigishoboka. Imana irashobora kutwihisha kuko dusa n abayirondera mugabo atariyo namba dushaka. Iyo ubonye Imana, mugahuza amaso, ukayikundira, ng ubwo ubuhirwe nyabo. Bikira Mariya yakiriye Mana Mwana muriwe aho yagira ati jewe ndi umusavyi wawe… Mu nyuma yaciye yatura ati umutima wanje uraninahaza Imana. No ngaha iwacu turafise akajambo keza ngo arafise imbanyi. Kuba umubanyi wa  naka, ko nabaye imbanyi y’abavyeyi banje. Bikira Mariya yumvise ko afise imbanyi y’Imana ntiyari kureka kwishongora.

Kugira tubone Umukama adusaba kugira umutima mwiza.

Inyuma yiyo nyigisho hakurikiye ibibazo bikurikira n’inyishu zavyo hamwe n’intahe zashinzwen’abihebeyimana.

Ibibazo:

     

  1. Itandukaniro riri hagati y’umushaha, umutima n’umuzirikanyi + kami ka muntu
  2.  

  3. Ko umutima ari umubiri mukaba muvuze ko umutima uri munda iyo mibiri iratandukanye
  4.  

  5. Wipfuza kugira umutima mwiza mugabo ukaba ifise ababanyi bagukwegakwega nk abanya politike bakaguharira ivomo wogira gute ngo uzigame uwo mutima mwiza?
  6.  

  7. Kugira umutima mwiza bivanye naho usanzwe ubaye ukagerageza mugabo urugo ntirukworohereze, worubamwo gute?
  8.  

  9. Harya papa asoma isi bisigura iki?
  10.  

  11. Mu buzima bwo ngaha kw’isi, iyo umwana yahatswe gukororwa imbanyi amaze kuvuka yogira umutima mwiza gute ?

Hakurikiye Inkuka y’imisa yari irongowe na nye nicubahiro umwungere wacu.

 

Mu nyigisho yiwe  yashimikiye ku ntambwe zitatu.

1. Intambwe ya mbere yatumiriye urwsaruka gukenguruka ivyiza Imana idasiba kutugirira. Aho naho yigishimikije igisomwa ca mbere (’Amategeko 4, 32-40), aho Musa yereka abanyisraeli ivyiza Imana yagiye irabagirira, haba igihe bari bagorewe mu misiri (Umukama akabatoza inzira yo kuvayo), haba n’inyuma yaho. Ivyo Umukama yagiriye abanyisrayeri nivyo yama atugirira na twe umwe umwe wese, naho rimwe na rimwe umengo ntitubibona. Nk’umugenzi adukunda Imana yama itugirira neza. None rero umaze kubitahura ko bimeze gutyo ko ariwe iturasanako mu magorwa ntitworeka kugira nka Petero tuti : «mbega Mukama turi bwirukire nde wundi ko ari wewe ufise amajambo y’ubuzima ? » . Rwaruka ni mwame mwibuka ivyiza Imana yabagiriye hama mukenguruke. Ego twaraciye mungorane zinyuranye aha muburundi ariko no muri izo ngorane Umukama yashatse kuduhishuka urukundo rwiwe. Namwe musanzwe muzi ko urukundo rwiturwa urundi.  Intambara twaciyemwo kandi n’ubu itarahera neza novuga ko ari umusalaba twikoreye nk’abarundi. Naho bimeze gutyo dutangarira urukundo rw’Imana iguma itugirira ivyiza. Kubera ivyiza itugirira, bituma tuyihebera.

2. Intambwe ya kabiri n’ukwihebera Imana. Wibutse ivyiza Umukama yakugiriye aciye kuri uriya n’uriya, ukibuka mbere n’ivyagiye birakubabaza, ariko ukaguma wizigiye Umukama ntiworeka gushima.  Yezu ati : « uwushaka kungendanira niyihebe we nyene » (Mt16, 24-28). Ukwihebera Imana ni ukuja mu muryango w’abihebeyImana. Ariko n’abatuvyaye, abavyeyi bacu barihebeye Imana mu kuturera neza. Nobasaba ko mwokwitabana uwo muhamagaro wo kuba  abavyeyi mwabanje kuzirikana ko mugiye gukorera Imana aco kimwe n’umuhamagaro wo kwihebera Imana. Ayo matorwa yose arashaka ko tubanza kwiheba. Ntabanga na rimwe rishoboka utarishizemwo umutima wo kwiheba. Utabanje kuritosora umutima wo kwikunda. Wa mutima mwiza twigishwa na Papa Francisko ushaka ko ndeka kwikunda ndondere riho amajambere ya mugenzanje. Iyo umuvyeyi wanje atabanza kwiheba akareka kwironderera ikimuryohera, simba ndiho.

3. Intambwe ya gatatu ni ukwikorera umusalaba.  Kwikorera umusalaba cari igihano gihabwa abaja. Ariko uwo mwana w’Imana yarikoreye Umusalaba kubera jewe, kubera wewe. Kwikorera umusalaba ngo dukurikire Umukama bisigura ko twemeye no kugorwa kubera Imana Data kugirango tugaragaze urwo rukundo muri bene wacu. Ivyo tubiranguye Data aca atubwira ati : “Bwabutore burashitse” kuko atubwira ati: “Urakunda mugenzawe nkuko wikunda wewe nyene”. Yezu  akongerako ati:  “Ntawushobora kurusha urukundo uwiguze abagenzi biwe” . Ahandi  naho ati : « Ni mukundane nkuko nabakunze ». ntimushobora guteza imbere uburundi mutemeye kwiheba. Kandi murabishobora kuko mufashwa na Mutima Mweranda. Nawe yafashije benshi none ntiyovyima wewe!

Amen.

Inyuma y’Inkuka y’Imisa. Urwaruka rwarashikirije ijambo ryo gukenguruka no gusaba. Bagira bati :

« IGENEKEREZO RYA  7 MYANDAGARO UMWAKA WA 2015

IJAMBO RISHIKIRIJWE N’URWARUKA RWO MURI DIOSEZE NKURU YA GITEGA RURI MW’ISABUKURU  YO KU RWEGO RWA DIYOSEZE MURI PARUWASE YA MAKEBUKO

Nyene icubahiro Mwungere wacu,

Twebwe turiko turasozera ihwaniro ry’urwaruka muri Diyoseze twabanje kurangiza amahwaniro yo mu maparuwase yose no mu ntara z’ubutumwa zose, twagira tubashikirize iryo tugona kandi mudukundiye tubatume muridutambukirize ku bo musangiye kutuyobora muri Ekleziya riheze rishikire abaturongoye mu gihugu bishobotse no mu makungu.

Turakengurutse cane umwitwarariko Ekleziya idufiseko wo kwama idutegekaniriza ibiringo nk’ibi vy’ukwinagura kumutima kugirango twisubize itoto twebwe urwaruka.Maze mukadutegekaniriza izi nyigisho zikabura ukwemera kwacu, zigakiranura imigenzo yacu, zikadutumirira kuba intumwa z,ukwubahiriza ubuzima bw,umuntu wese n’agateka kiwe, ubuzima bw’umuntu ni katihabwa. Kira noneho ijambo ry’Imana riratwereka ko amaraso y’umuntu Imana itazoreka kuyahora (Amamuko 4,10). Zikadutumirira kandi kuba  ibivumbiko vy’amahoro,ukurekuriranira no gusubiza hamwe.Izo nyigisho turazishima kandi ko zidukaburira  gukunda no gukorera igihugu catwibarutse, turabikengurutse cane. Turasavye ko mwotugwiriza ibiringo nk’ibi. Turakengurutse kandi ko mudasiba kutubwira ko kubu na kazoza k’Ekleziya kari muri twebwe.

Turakengurukiye kandi abo mu twaro bo ataco batagira kugira batwumvishe ko twebwe urwaruka ari twebwe Burundi bw’uyu musi n’ubw’ejo ko tutojana nyabahururu ngo twisamburireko nk’impene, turashima impanuro zitandukanye mudasiba kuduha.

Mu dukundire natwe nk’abana banyu tubashikirize akari ku mutima. Twebwe urwaruka rwanyu turatewe ubwoba n’ibiriko biraba mu gihugu cacu. Turahagaritswe umutima n’abarundi birirwa baricwa mu buryo bubabaje. Tukumva ko hariho n’abatotezwa  kubera ivyiyumviro vyabo abandi nabo baborezwa igufa. Turababajwe cane na bene wacu b’abarundi bagorewe mu buhungiro. Turi n’impungenge, twuzuye ubwoba, kuko dutinya ko intambara ishobora kwaduka. Turatinya kandi ko amakungu azohava adufatira ibihano. Vyongeye turafise  impungenge z’uko ivyo bihano biramutse bifashwe ari twebwe urwaruka ataho tuvunika tuva bizobangamira ubwa mbere.

Twebwe  urwaruka rwanyu mudukundire tubatume ku Nama y’Abepiskopi Gatolika bo bavyeyi bacu. Mudushikirire Nyenicubahiro umukuru w’igihugu cacu hamwe n’abamufasha ngo:

     

  1. Agire ibishoboka vyose turonke amahoro maze abantu bareke kubandanya bicwa bazira ukutumvikana ku bibazo vya politique biri mu Burundi.
  2.  

  3. Abarongoye imigambwe nabo mubatubwirire kutatugira ibiraro vyo gushikira ubutegetsi bipfuza mukudukoresha mu bikorwa bigayitse vyo gutoteza abo batavuga rumwe.
  4.  

  5. Aba nyepolitike nabo turabazambiye dushimitse  ko bosubira mubiganiro vyotuma ibibazo bihanze igihugu cacu bitorerwa umuti kuko basokuru bacu barayamaze bati: “Ibigiye inama bigira Imana”. Muti: Turabasavye muturinde intambara. Mbega ubutegetsi bwoba bumaze iki abarundi bariko barahona kandi basubiranamwo?
  6.  

  7. Natwe urwaruka twokwima amatwi abo bose badutumirira kwankana, kwica no gutoteza  benewacu. Kuko “Urya incuti ukinovora intuntu”.
  8.  

  9. Mudushikiririze amakungu ko yobandanya akigoro yatanguye ko gufasha abarundi kurondera amahoro biciye mu nzira y’ibiganiro kugira ngo n’imfashanyo ntizihagarare.
  10.  

 

Turangije tubakengurukira ku kigoro mwakiranye ivyipfuzo vyacu.


Urwaruka rwanyu.                                                               

(Icegeranyo cafashwe na Patiri Basile HARUSHA, Patiri Caritos NIYOYITUNGIYE hamwe na Furera Evariste HARERIMANA. Caciye gitosorwa na Patiri Timothée HAKIZIMANA).                                                  

INAMA Y’ABASASERDOTI BOSE YO KURIMBURA UMWAKA W’UBUTUMWA 2014-2015, N’IKIRINGO C’IMYAKA ITANU 2010-2015 KIRIKO KIRAHERA, BE N’UGUTEGURA IKIRINGO GISHASHA C’IMYAKA ITANU 2015-2020

Ku musi wa mbere igenekerezo rya 26 gitugutu 2015, Umwungere wa Diyoseze nkuru ya Gitega yarakoranije abasaserdoti bose mu nama yabereye mu nyubakwa z’urugo rwa Marita mweranda i Gitega-Nyabututsi. Iyo nama yari iy’ukurimbura umwaka w’ubutumwa 2014-2015 wariko urarangira, wari washimikiye kuri iki civugo ngo “Dukenguruke ingabirano y’Ekleziya Muryango, igaburirwa na Bibliya nyeranda ikarangwa n’ingo nyeranda be n’ibanga ry’ukwihebera Imana”, n’ikiringo c’imyaka itanu y’ubutumwa yari yahariwe kumenya, gukunda, gukundisha n’ukwubaka Ekleziya Muryango tuyobowe na Kristu , naco nyene cariko kirarangira. Wari kandi umubarwa w’ugutora icivugo c’imyaka itanu 2015-2020 yimirije bagirako baca batangurira ku ndinganizo y’umwaka waco wa mbere w’ubutumwa 2015-2016. Iyo nama yitabwe n’abashika 115.

 Umwungere, ariwe mwene kuyobora inama, yayuguruje igisabisho c’ugusabira Umuryango wa Diyoseze kw’isaha ya gatatu n’iminota 17 hamaze gushika abapatiri bari musi ya 40. Inyuma y’ico gisabisho, patiri Odasi NZOPFABARUSHE yaciye amenyesha ingene ibikorwa vy’uwo musi vyari biringanijwe. Iyo ndinganizo nayo yari iyi :

-        Isaha zitatu : igisabisho n’ijambo ry’intango : Umwungere ;

-        Isaha zitatu n’inusu : kurimbura 2014-2015 na 2010-2015 : Ibiro nshingwabutumwa 

-        Isaha zine n’inusu : kwitsa canke kubaza ;

-        Isaha zitanu : intangamarara : Umwungere ;

-        Integuro ya 2015-2020 : Ibiro nshingwabutumwa ;

-        Isaha zitandatu n’inusu : gufungura ;

-        Isaha umunani n’inusu : guhanahana ivyiyumviro ku civugo ca 2015-2020 no ku civugo c’umwaka umwe umwe ;

-        Isaha icenda n’inusu : amatangazo ashikirizwa n’Umwungere, na patiri mukuru w’Iseminari y’i Mugera, n’abandi,..

-        Isaha icumi n’inusu : gutaha.

 

     

  1. KURIMBURA UMWAKA 2014-2015 N’IKIRINGO 2010-2015 BE NO GUTEGURA IKIRINGO GISHASHA 2015-2020
  2.  

 

 Ijambo ry’intangamarara ryashikirijwe n’Umwungere wa Diyoseze

Inyuma y’igisabisho n’ishikirizwa ry’urutonde rw’ibikorwa vy’uyo musi, Umwungere yarahejeje arashikiriza ijambo ry’intango ari ryo ry’iri :

“Twari dusanzwe tuzi ko iyi nama iturindiriye kandi twoyikoze mu gihe cayo. Ariko kubera ko jewe mpamagawe mu nama i Roma mu mpera za munyonyo kuva kw’igenekerezo rya 28 gushika ku rya 30 zakwo, nashatse ko iyi nama tuyigira hakiri kare, ivyo dutegekanya kurangura tugashobora kubikorana turi kumwe namwe mwese.

Turahejeje umukama w’imyaka 5 twagerageje gutegereramwo icarico Ekleziya- Muryango kandi vyaribonekeje ko ico kiringo cagize ico kituvyariye. Abakristu bagategera ugusumba ico bari. Ni vyiza kandi mbere ko twahavuye tunabona bamwe bamwe mu bacu bakididira. Nibwira ko n’ibimaze imisi biba mu gihugu vyohava bidindiza bamwe bamwe mbere bagasubira n’inyuma tutahagabiye. Ariko rero, turavye ivyagiye birakorwa, biratwereka ko abakristu bateye imbere mu guserura ko bagize umuryango kandi ko uwo muryango bawukorera bwa muryango bakawitaba bwa muryango.

Hasigaye ko bawurwanira bwa muryango, ntibishinge kuguma aho baterwa ubwoba n’aba na bariya mu gihe uwo muryango ufise akantu koshobora kuwugirira nabi canke kagatuma benewo badebukirwa. Ko turi mu kibira c’amadini n’amashengero, bomenya guhagararira umuryango wabo, naco ico bumvise kidahuje n’uwo muryango bamenye kugicira urubanza n’ukucigirayo. Aho  ndazi neza ko tuhakeneye iyindi ntambwe y’ukugira.

Ikiringo twari twageneye imyaka itanu tuzogisozera ku musi mukuru wa Kristu Mwami twimirije. N’uyu mwaka w’ubutumwa twari twageneye gukenguruka uzoba nawo nyene uheze. Na wo nyene ndavye indimburo twawugiriye, ni ivy’ukuri hari imvo nyishi z’uguhimbarwa n’ivyawurangutsemwo. Turumva ko abakristu bose bahimbawe n’ico Umukama yagiye araduhanura twese atwerekeza ku co yadukundiye kurangura.

Tugira ngo rero dutangure ikindi kiringo uwundi mukama w’imyaka itanu. Nipfuje kandi ko ya Nama y’Umuryango wa Diyoseze yatugiriye akamaro mu nteguro yayo,  itugirira n’akamaro mw’iranguka ryayo. Ibintu bishasha dufatiye kuri Ekleziya twayivugiyemwo, tuzobirindiriza inzira bibwirizwa gufata. Ku rwego rw’Inama y’Abepiskopi mu Burundi, bizoja hamwe n’ivy’ayandi madiyoseze birungikwe i Roma. Nabo bazoraba hasi hejuru ibirimwo, hanyuma bazobiduheko inyishu. Imvo ni ukugirango barabe ko tuguma muri bwa bumwe. Si rero ugushaka gusa kuraba ico dukora. Ikindi gituma, ni ukugirango barabe ko ingingo twafashe mw’Ekleziya ataco zokwononera ama-Ekleziya adukikije aha mu Burundi nyene n’ayari mu bihugu bidukikije canke biri hafi y’Uburundi. Ababibona bari hariya i Roma bazofatira ku co tuzoba twaberetse barabe ko kijanye n’iryo sangira-mutima, ku nama tubwirizwa kwamana. Bazoheza baturekurire kubishira mu ngiro. Ariko rero, ivyo twari dusanganywe ntitworeka kubishira imbere.

Uyu musi rero, tugende tubikoze. Turatangura umwaka wa Yubile udasanzwe w’ikigongwe c’Imana, na co kikaba gifatanye n’ico abantu duhana  kibwirizwa kuba cavomye mu Mana, caje kiva mu mpuhwe zayo. Ata gukeka,  turashobora gushira mu ngiro Inama y’Umuryango  wacu duhereye ku coroshe gusumba ibindi. Naho tutokidomako urutoke, ko tuzogenda turaba ikigongwe Imana itugirira kikadukomeza mu kukigiriranira, nibwira ko turi mu mutima, mu ntimatima y’iyo Nama y’Umuryango wa Diyoseze ya Gitega”.

Iryo jambo rirangiye, Patiri Audace Nzopfabarushe yarasomye inyishu zagiye ziratagwa ku bibazo vyo kurimbura umwaka 2014-2015, ikiringo 2010-2015 be no gutegura ikiringo gishasha 2015-2020. Ariko yatanguriye ku kwibutsa ingene ico gikorwa caranguriwe mu Ntara z’Ubutumwa aho Ivyariho vy’Umwepiskopi vyari vyakoranije abasaserdoti, n’abihebeyimana ; kirarangukira kandi mu maparuwase aho inama z’amaparuwase zakoranya abazigize. Bose nyene bishura ku bibazo vyari vyarungitswe n’Umwungere. Nguku uko yavyibukije

-        Kw’igenekerezo rya 5/8/2015, Umwungere wa Diyoseze nkuru ya Gitega yarandikiye mu gifaransa umugwi urimwo ivyariho vyiwe, abapatiri 8 n’umukristu mulayike bajejwe ubutumwa bumwe bumwe ku rwego rwa Diyoseze, abasaba gukorana ngo bigire hamwe ivyokorwa mu mwaka wa Yubile idasanzwe y’Ikigongwe, uzoba umwaka uza. Ng’ibi ibibazo yabatereye :

     

  1. Muri Diyoseze yacu, twogira iki mu mwaka w’ikigongwe?
  2.  

  3. Twokigira ryari ?
  4.  

  5. Twokigira gute ?
  6.  

Kw’igenekerezo rya 9/9/2015 naho Umwungere yarandikiye mu gifaransa Ivyariho vyiwe abisaba gukoranya abasaserdoti kugirango na bo nyene bige ivy’uwo mwaka uza, mbere bige ivy’imyaka itanu y’ikiringo cimirije, kuko ikindi kiriko kirahera. Ngibi ibibazo yabatereye :

     

  1. Ikete « Misericordiae Vultus » muryiyumvirako iki ?
  2.  

  3. Ivyo ryatumye mwibaza ni ibihe?
  4.  

  5. Imigwi y’abantu ikeneye kwitwararikwa gusumba iyindi kuvyerekeye ikigongwe c’Imana ni iyihe?
  6.  

  7. Mubona turi Ekleziya nyakigongwe? Turi yo canke tutari yo bibonekera kuki?
  8.  

  9. Hokorwa iki  mu mwaka w’ikigongwe ?
  10.  

  11. Twimirije gutangura ikindi kiringo c’imyaka 5 kizorangwa n’ugushira mu ngiro ivyapfunditswe n’Inama y’Umuryango wa Diyoseze.Icivugo c’ico kiringo coba ikihe? Ivyivugo vy’umwaka umwe umwe vyoba ibihe? Icivugo c’umwaka 2015-2016 cobamwo ikigongwe c’Imana.

-        Kw’igenekerezo rya 05 gitugutu 2015, Umwungere wa Diyoseze yarandikiye abasasedoti bayoboye amaparuwase n’uwuyoboye Ibiro vy’Indero muri Diyoseze. Yabasaba gukoranya inama za paruwase ngo zirimbure  ubwa mbere umwaka w’ubutumwa 2014-2015 ; ikiringo c’imyaka itanu 2010-2015. Ubwa kabiri zitegekanye ikindi kiringo c’imyaka itanu 2015-2020, n’umwaka wa mbere 2015-2016 w’ico kiringo.

Ibibazo bisunga muri ukwo kurimbura n’ugutegekanya vyari ibi :

     

  1. Mw’iparuwase yanyu mwakoze ibiki bijanye n’icivugo c’uyu mwaka 2014-2015 ?
  2.  

  3. Mubona iki kiringo c’imyaka itanu (2010-2015) twari twahariye Ekleziya kidusigaranye ivyiza ibihe ?Hari akoba kagihaze ? Ni akahe ?
  4.  

  5. Twaragize Inama y’Umuryango wa Diyoseze yerekeye ukurekuriranira n’ugusubiza hamwe.Twimirije umwaka wa Yubire idasanzwe w’ikigongwe c’Imana. Mu mwaka uza hazobera i Kigali mu Rwanda Isabukuru mpuzamakungu y’ikigongwe c’Imana. None icivugo c’imyaka itanu 2015-2020 yimirije, cobamwo ivyo vyiyumviro vyose, coba ikihe ? (Iparuwase imwe imwe irungike iciyumviro kimwe gusa).
  6.  

  7. Icivugo c’umwaka wa mbere (2015-2016) coba ikihe ?
  8.  

  9. Muri uno mwaka wa mbere 2015-2016, twokora iki n’iki?

-        Inama y’ukurimburira hamwe ku rwego rwa Diyoseze ico gikorwa yayitumiriye ku magenekerezo ya 26 na 27 gitugutu 2015. Kubera ico yabasavye ko boba bashikanye ivyegeranyo mu Biro Nshingwabutumwa vya Diyoseze gushika kw’igenekrezo rya 22 gitugutu 2015.

Icegeranyo c’inyishu c’ivyo bibazo carashimishije bose. Ariko hatanabaye akanya ko kucitsa.

A. Ukwitsa n’ukwunganira icegeranyo c’ivyaranguwe 2010-2015 :

Umwungere :

-      Yarashimye ivyegeranyo vyashikirijwe.Yaboneyeho gukebura abatarondeye canke boba batitayeho kuronderera umwanya w’ukwishura ibibazo bijanye n’iryo rimbura ngo babishikane mu Biro Nshingwabutumwa vya Diyoseze nkuko vyari vyasabwe. Bose barategerejwe kugira ivyo vyegeranyo. Abatabigize baragira nabi kuko atawuheza ngo amenye aho iparuwase barimwo igeze.

-      Yarahsimye ko Umukama yatwongerereje kuko nyene twakengurutse turavye ivyakozwe bikaranguka. “Mbonye ivyo abakristu n’abasaserdoti bakoreye hamwe ngiye guhezagira amasengero, birahimbaye. Sinoreka gushima ibikorwa murangura mu maparuwase, mumashure. Hensi ibintu biriko birahinduka neza ku buryo n’amashure kaminuza yugurutse cne mu vy’ukwemera gushika aho mbere hasabwa abakristu b’abanyeshure barekurirwa kuba abasangizi : imisore n’inkumi bakira ubutumwa bagenzi babo bakagira bati murabubereye. Birashika kumutima”;

-      Arakenguruka n’ingene yagiye arakirwa neza mu maparuwase yagendeye muri uyu mwaka. Abantu baza ari benshi bagshikiriza Umwepiskopi ibibazo bishika kure. Igihe c’ukumsezera naho, baramutekerera bagira bati ntiyogenda iminwe misa ata kazamuzo aronse. Baratana inka, intama, impene.Hambavu y’ivyo, baratanga n’udufungurwa bamurungikana ngo aje guhembuza abana b’aboro n’impfuvyi.Birerekana ko n’aho hari abantu bari ku rushi bauga ibintu bigoramanze, abakristu dufise ubu barazi ico bari;

-      Asaba ko amaparuwase aja arakira abava mu yandi madini bagaruka muri Ekleziya yacu yotanga ibitigiri vyabo batarindiriye ibihe amaparuwase yose abisabwa ;

-      Asabako akagihaze kokwicarirwa. Aribaza ko hoshirwa mu ngiro icaserutse mu gihe c’Isasa y’Inama y’Umuryango havugwa ko igicumuro c’amacakubiri kigiye ahabona coshigwa mu mutigiri w’ibicumuro vy’icese. Ikibazo rero yatereye abari mu nama : abantu bagira amacakubiri mu buryo bwiyanikiye, umuntu yanka uwundi ngo ni uko badasangiye ubwoko, ubwo nticofatwa ko ari igicumuro c’icese?

 

B. Ukwitsa n’ukwunganira icegeranyo c’itunganywa rya 2015-2020, hamwe no kubaza

Ivyiyumviro vy’Umwungere:

-      Mu vyivugo vyashikirijwe, Umwungere yarabonye ko icagutse ane coba ciza ari ikivuga Mutima Mweranda: Mutima w’ikigongwe arekura ibicumuro (Yohani 20,23 : « Ni muhabwe Mutima Mweranda, abo bazoba babirekuriwe, abo muzobigumizako nabo, bizobagumako ». Yaradondaguye amaparuwase amwe amwe mu yahurije kuri Mutima Mweranda : Mwaro, Shombo, Kibungere, Bugendana, Gahemba, Nyabikere, Mubuga-Rutonde. Ariko n’ayandi yaramuvuze mu bundi buryo. Arondeye kumenya aboshima ko icivugo coshimikira kuri Mutima Mweranda, yarasavye abari mu nama bavyemeye gukiriza intoke maze haharurwa abantu 65 kw’ijana na batanu bariho.

-      Yarabonye kandi ko uwundi mutigiri washimye gufatira ku Nkuru nziza yanditse Luka : « Ni mube abanyakigongwe, nkuko na So wanyu ari umunyakigongwe »(Luka 6,36) ; canke iyanditse Matayo : « Ni mwarekurira abandi ibicumuro vyabo, So wanyu wo mw’ijuru namwe azobarekurira »(Matayo 6,14).

Ko ukurekuriranira n’ugusubiza hamwe ari igikorwa ca Mutima Mweranda, Umwungere yavuze yuko ari ho umuntu azofatira mu kugobotora icivugo.

v  Abavuze ko ivy’ukurekuriranira n’ugusubiza hamwe twobifatira ku mugani w’ikirundi uvuga ko « Intibagira itabana, Umwungere yavuze ko ukurekurira uwangiriye nabi atari ukwibagira ivyo yangiriye. Ni ugufata ingingo y’ukuvyibuka bitanteranya na we. Sindi bureke kwibuka ikofe umuntu yankubise ashangashiwe. Ukurekurirnira gutuma nibuka iryo kofe, ariko ntaca ndamugurukirako ngo ndamwihore ;

v  Hari uwavuze ko vyobaye vyiza Ekleziya yakiriye kuruta uko yahora bamwe dukunda gukumira canke kuraba nabi kuko bari mu bicumuro vy’icese ;

v  ku civugo hojamwo akajambo k’ukwemera kuvuga ivyatugoye, ivyatubabaje ku mutima, uwagiriye nabi uwundi akavyemanga, agashira ahabona ivyo yagiriye nabi uwundi

v  Ku biraba ibidukikije vyashikirijwe n’iparuwase imwe, Umwungere yipfuza ko hoboneka umwanya w’ukwiga Ikete ry’Umuvyeyi wacu Papa Fransisiko ribivugako vyinshi. Hari ivyo turiko turakora mu Burundi vyonona ibidukikije. Kubw’ivyo, turi kure y’ugusonera iteka ry’umuntu. Ubuzima ntaco bukivuga. Tudasubiye kubwubaha, abantu bazomarana ataco bibabwira bagume bicana. “Ecologie humaine” turabe ingene twoyishira muri iyi myaka, iyo nyigisho nayo nyene ize hafi yacu. Ukwubahiriza ivyo Imana yaremye biraturaba kandi biri mu gusubiza hamwe. Ntitubirondereko ibitunezereza gusa. Iyo ducukura ubutare tuze turibaza aho tugeze ntidutume hisenya. Ntidushike aho twiyononera. Iryo Kete turabe aho tuzorishira ridufashe gutegera uko gusubiza hamwe.

v  Tuzozigama ibi vyiyumviro, maze mu kwezi kwa munyonyo 2016 bazosubire babizane tuzorabe ivyo twoshima. Amaparuwase ni vyiza ko yoba yavyicariye. Ivyivugo vy’iyindi myaka bizoronka umuco wuzuye mu mwaka uza dutegura 2016-2017

v  Mu vyokorwa, dufatiye ku vyavuzwe n’abasaserdoti, abihebeyimana canke amanama ya Paruwase, tworaba ibikurubikuru twofatirako. Mu biraba ibikoresho vy’ugutegera ikigongwe c’Imana, iryo Kete rya Ppa rizoba iremezo ry’amapfungo ya Pasika twimirije. Turisome dushireko inyigisho ijanye n’ico gice duhejeje gusoma, duhanahane ijambo rijanye na co. Ryarahinduwe mu Kirundi na patiri Mariselo MUDOMO, hasigaye ko rikosorwa maze rikandikwa, rikagwizwa rigashikirizwa Igihugu c’Imana ;

v  Ku biraba umutima, twohanura cane  twongera dufasha abakristu gushika ku kurekuriranira.Babikore kandi babiserura bagira bati ego wewe ndakurekuriye kuko wanyibwiriye ko iki wakingiriye n’impaka. Ntikizokworoha ariko ca kigongwe c’Imana dushaka guhabwa, natwe twogihera ahabona. Urwo ruhande ruje ahabona rwose.

v  Hari n’uwundi mugirwa w’ugushikana ikigongwe c’Imana muri twebwe wari ubereye : dusukure amatongo y’abapfuye duhereye ku yari hafi y’amaparuwase yacu n’ibisata vyacu. Twonabimenyesha abakuru b’intwaro ngo badufashe kurangura ico gikorwa. Ni igikorwa coduha ingabirano nyinshi kuko aha mu Burundi twahamvye benshi kandi henshi. Twobanza tukamenya aho bahamvye, tugaheza tukaraba ingene twoza turakurakuranwa kuhasukura. Cokwereka n’abandi bantu ico twebwe Ekleziya Katolika tumaze. Na za mpafu zirimwo abantu amajana twashaka kuzishikako. Na rwa ruhafu batayemwo abantu babiri canke cumi, ibinogo vyamiraguye abantu bacu ni vyaba biri ahabona, tubigire neza twemeze ko aho hantu hatawe abantu. Tuvyemeranije, twohava tugahanuza diyoseze ya Ruyigi yabitanguye, ingene yavyifashemwo. Kitubere mu migirwa y’uguseruriranira ikigongwe muvy’umutima no muvy’umubiri.

v  Hambavu y’ivyavuzwe, dushiremwo n’indurjensiya. Tuzobwirizwa gutegura inyigisho nyinshi ziraba indurujensiya, abakristu bamenye ico arico, ico idufasha tumaze kuyironka, ko ari itunga rinini Ekleziya ifise nk’ikigongwe c’Imana cuzuye. Ni iciyumviro kizoherekeza cane cane umwaka uza twamaze kuvyiyumvira mbere n’ugusenga tugasenga;

v  Ibiraba inyigisho : inyigisho nyamukuru izova ku kumenya neza iryo Kete ry’Umuvyeyi wacu Papa

v  Abepiskopi bipfuza kwugurura uwu mwaka w’Iyubire y’ikigongwe c’Imana ku Kirimba ca Bikira Mariya i Mugera kw’igenekrezo rya 8 kigarama 2015. Kuri uwo musi, bipfuza ko Umwepiskopi mukuru wa Gitega yugurura Irembo ry’ikigongwe kw’isengero ya Mugera. Twese twokwitaba ubwo butumire, abasaserdoti benshi bashoboka b’i Gitega tubwitabane umutima w’ugusangira n’abandi. Kw’igenekerezo rya 13 kigarama naho, Umwungere azokwugurura irembo ry’ikigongwe kw’isengero nkuru ya Diyoseze, ku Mushasha. No ngaho, abasaserdoti bobishobora, vyoba vyiza baje, kandi bakazana n’abakristu baserukira paruwase zabo, baze bategere icarico iyo Sengero nkuru. Ku musi w’Imana ukurikira, Ivyariho vy’Umwungere mu Ntara z’ubutumwa na bo bazokwugurura amarembo y’ikigongwe ku masengero aruta ayandi mu myaka. Mu ntara y’Ubutumwa ya Mugera, Gitongo ni yo izoba yerekewe n’ivyo birori, ko Mugera izoba yakiriye Uburundi bwose ; mu Ntara y’ubutumwa ya Karusi bizobera i Karusi ; mu ya Mwaro bibere mu Kibumbu ; mu ya Makebuko bibere i Makebuko ; mu ya Gishubi bibere i Nyabiraba. Mu Ntara ya Gitega ibizoba vyabaye ku wa 13 kigarama bizoba bikwiye.patiri Emmanueli NGEZIMINWE azotegura imigirwa y’ayo masabamana afatiye ku y’uguhezagira amasengero.

v  Birashoboka ko twokwugurura umuryango w’ikigongwe mu maparuwase amwe amwe adasanzwe : nk’iparuwase y’ibohero ko bafise agasengero kabo. Ahandi, nko mw’iparuwase y’abasoda n’iy’abapolisi naho nyene tuzokwiga ingene ico gikorwa coranguka kandi tugihe n’imisi. Ahari amasengero agendwa imisi yose, tuzoringaniza uburyo abakristu bavyipfuza bagenda bahasanga umusaserdoti canke uwundi mwigisha abafasha kwakira iyo ngabirano. Bica bifatana na kwa kuronka indulujensiya. Ari naho iryo rembo ry’ikigongwe rizogira ibihe ryugururwa cane cane mu misi y’ibikorwa. Aho hose umugirwa uzoba wagizwe, tuzorinda gushira urwandiko kuri urwo rugi ko ari ryo rembo ry’ikigongwe c’Imana.

v  Ku biraba ibicumuro bisanzwe birekurwa n’Umwepiskopi canke na Papa basa, Papa azoturungikira abasaserdoti ahareye uruhusha n’ubwo burenganiza ku buryo budasanzwe bw’ukurekura ibicumuro we nyene abwirizwa kurekura. Ingene bitegekanijwe ntibiratomorwa.

Hari n’ibindi vyiyumviro vyashikirijwe muri iyo nama.

Ingingo y’Umwepiskopi : Komite itegura umwaka w’ikigongwe muri Diyoseze izoba igizwe n’aba :

-      Patiri Odasi NZOPFABARUSHE, Umuyobozi w’uwo Mugwi ;

-      Patiri Venansi MPOZAKO ; Ikirimba ca Bikira Mariya c’i Mugera ;

-      Incoreke ya Bikira Mariya ifashanya na Patiri Venansi MPOZAKO ;

-      P Yohani Klaudiyo NKURUNZIZA, Ikirimba ca Bikira Mariya co ku Mushasha ;

-      Umubikira yunganira patiri Klaudio NKURUNZIZA ; Mama Serafina (BB)

-      P Yusino MUSAKANYIGA, Ikirimba ca Bikira Mariya c’i Kavumu ;

-      P Dominiko Adriano NTUKAMAZINA ;

-      P Luka Baltazaro HAKIZIMANA ;

-      P Emanueli NGEZIMINWE ;

-      P Timothée HAKIZIMANA

-      Umukristu wo kuri paruwase Mwungere Mwiza

 

AMATANGAZO 

1º) Patiri Baranaba NTAHOYAMA yashikirije ibijanye n’ubuzima bw’Iseminari ya Mugera n’ubuzima bw’itorwa.

2º) Patiri Inyasiyo MBONINYIBUKA : ahanini yibutsa ko

-      Umuvinyu w’imisa utegakanywa ari uw’amezi 12 agize umwaka. Aya mango umengo hari amakenga ko uzohava utuzuza ayo mezi. Mu kurindira umushasha, hoba isabikanya, ntihagire abasaba vyinshi ngo batume abandi babura. Amaparuwase aguma ari yo ya mbere awugenerwa ;

-      Abatararungika ivyegeranyo vy’ikoreshwa ry’amafranga ku biringo bitegekanijwe bovyihutira ;

-      Abataratanga ic’icumi c’imperezwa c’igice ca gatatu bahereza Diyoseze, ni bavyihutire kuko ico gihe caheranye n’ukwezi kw’icenda ;

-      Ya ntererano y’ukugura umuduga w’Umwungere yoba yashitse mu kigega ca diyoseze mu mpera z’ukwezi kwa Kigarama 2015. Gushika ubu, amaparuwase ane ni yo amaze gushikana amafranga 4 316 520. Hamaze kuboneka aya  mbere yizeza ko n’ayandi azoteba akaboneka, twoba turayisaba iyo ziva. Mugabo, ico tutari bushobore kugira ubu, ni ukugurisha iyishaje ihasanzwe, kuko Umwungere atoheza ngo aronke ikiba kiramwunguruza mu butumwa.

3º) Patiri Gahetano RUCEKE na we nyene yibutsa ko Ibisata vyose vyerekeye Ibikorwa vya Papa vyo kumenyesha Inkuru nziza ya Yezu Kristu vyoronswa abasaserdoti bemewe n’Umwungere. Vyotuma ivyo bikorwa bimenyekana cane. Umwungere yaracakiriye neza aca aboneraho n’ugusaba ko hagati mu mwanya, abasaserdoti bose bokwitwararika ivyo bikorwa vyose uko ari bine.

4º) Imbere y’ugusozera inama, Umwungere yaramenyesheje uko ibikorwa vy’ikigega c’ukubikira hamwe n’ukuguranana CCI-ODAG bigize imisi vyarahungabanye. Haracaronderwa icabitumye ngo hashikirizwe ijambo ritomoye. Igitanguye kwibonekeza mugabo, nuko vyatanguye guhungabana amaparuwase ubwayo ata ruhara abifisemwo. Haciye hajamwo n’ikinyomma c’uko ngo ari amafranga yarungitswe na Papa nk’imfashanyo ica muri Karitasi. Icipfuzo ni uko abari bafisemwo utwabo twobagarukako n’ingoga.

 

GUSOZERA INAMA

 Ibikorwa vy’iyo nama Umwungere yabisozereye akengurukira abavyitavye abashimira n’ingene ikiyago cagenze neza, aca atera igisabisho c’ukuyisozera. Hari kw’isaha y’icumi n’iminota 37.